Yönetim Bilişim Sistemleri
Lisans TYYÇ: 6. Düzey QF-EHEA: 1. Düzey EQF-LLL: 6. Düzey

Ders Genel Tanıtım Bilgileri

Ders Kodu: PHAR331
Ders İsmi: Sporda Ergojenik Maddeler
Ders Yarıyılı: Güz
Ders Kredileri:
Teorik Pratik Kredi AKTS
2 0 2 4
Öğretim Dili: TR
Ders Koşulu:
Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?: Hayır
Dersin Türü: Genel Seçmeli
Dersin Seviyesi:
Lisans TYYÇ:6. Düzey QF-EHEA:1. Düzey EQF-LLL:6. Düzey
Dersin Veriliş Şekli: Yüz yüze
Dersin Koordinatörü: Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ
Dersi Veren(ler): Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ
Dersin Yardımcıları:

Dersin Amaç ve İçeriği

Dersin Amacı: Bu dersin amacı, sağlık ve spor alanındaki lisans öğrencilerine sporda ilaç ve besin desteği kullanımını temel düzeyde tanıtmak, WADA yasaklı madde listesi ve anti-doping kuralları hakkında farkındalık kazandırmaktır. Öğrencilerin ergojenik gıda ve bitkisel takviyelerle ilgili iddiaları kanıta dayalı olarak sorgulayabilmesi, performans artırıcı ürünlerin yarar ve risklerini ayırt edebilmesi ve sporcularda güvenli kullanım ilkelerini benimsemesi hedeflenir. Ders sonunda öğrencilerin sporcu, antrenör ve toplum bireyleriyle iletişimlerinde bilimsel ve etik bir bakış açısı geliştirmeleri amaçlanır.
Dersin İçeriği: Spor ve egzersizle ilişkili temel fizyoloji kavramları ve performans belirleyicileri. Sporda dopingin tarihçesi ve güncel eğilimler. Doping kavramı, WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının temel işleyişi, yasaklı madde ve yöntem sınıflarına genel bakış. Sık kullanılan ilaçların ve reçetesiz ürünlerin sporcularda performans ve sağlık üzerine etkileri. Ergojenik gıdalar ve besin destekleri; sporcu içecekleri, karbonhidrat ve protein destekleri, kreatin, kafein, nitrattan zengin ürünler ve diğer popüler destekler. Bitkisel ürünler ve “doğal” performans artırıcılar; olası yararlar, yan etkiler ve yanlış kullanım örnekleri. Takviye ürünlerde kontaminasyon ve yanlış etiketleme riski, güvenilir ürün seçimi ve sertifikasyon sistemleri. Sosyal medya ve pazarlama stratejilerinin genç sporcular üzerindeki etkileri. Sporcu sağlığını korumaya yönelik temel yaşam tarzı önerileri ve kanıta dayalı yaklaşımın önemi.
Course Content (EN)
Basic concepts of physiology related to sport and exercise and determinants of performance. Historical overview of doping in sport and current trends. Definition of doping, basic functioning of WADA and national anti-doping organizations, and a general overview of prohibited substance and meth

Öğrenme Kazanımları

Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;
Öğrenme Kazanımları
1 - Bilgi
Kuramsal - Olgusal
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının yapısını, dopingin tanımını ve WADA Yasaklı Madde Sınıflarını açıklar.
2) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, ergojenik gıda, besin desteği ve bitkisel ürünlerin temel türlerini, etki mekanizmalarını ve kanıta dayalı etkinliklerini tanımlar.
2 - Beceriler
Bilişsel - Uygulamalı
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, reçeteli ilaçları, OTC ürünleri ve destekleri doping riski açısından değerlendirir ve WADA kurallarına uygun güvenli tedavi alternatiflerini belirler.
3 - Yetkinlikler
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, sporcu ve antrenörlere yönelik anlaşılır, etik ve kültürel açıdan duyarlı bir dille anti-doping ve destek kullanımı konusunda danışmanlık yapar.
Öğrenme Yetkinliği
Alana Özgü Yetkinlik
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği

Ders Akış Planı

Hafta Konu Ön Hazırlık
1) Sporda İlaç Kullanımı ve Tıbbi Gerekçeler Öğretim üyesi ders notları
2) Dopingin Tarihçesi — Antik Çağdan 1980’lere Dönüm Noktaları Öğretim üyesi ders notları
3) Modern Dönemde Doping — Büyük Skandallar ve Türk Sporcu Vakaları (Maddeler, Cezalar, Gerekçeler) Öğretim üyesi ders notları
4) WADA Kodu ve Anti-Doping Sistemi: Yapı, Roller ve İşleyiş Öğretim üyesi ders notları
5) Sporcu Destek Personellerinin (ASP) Sporda İlaç Kullanımındaki Rol ve Sorumlulukları Öğretim üyesi ders notları
6) WADA Yasaklılar Listesi - Her Zaman Yasaklı Maddeler ve Yöntemler Öğretim üyesi ders notları
7) S0 Onaylanmamış maddeler ve S1 Anabolik Ajanlar Öğretim üyesi ders notları
8) Vize
9) S2 Peptid hormonlar, büyüme faktörleri, ilişkili maddeler ve mimetikler. Öğretim üyesi ders notları
10) S3 Beta-2 agonistler ve S4 Hormon ve metabolik modülatörler Öğretim üyesi ders notları
11) S5 Diüretikler ve maskeleyiciler Öğretim üyesi ders notları
12) M1 Kan ve kan bileşenlerinin manipülasyonu, M2 Kimyasal ve fiziksel manipülasyon ve M3 Gen ve hücresel doping Öğretim üyesi ders notları
13) Yarışma İçinde Yasaklı Maddeler ve Yöntemler: S6 Uyarıcılar, S7 Narkotikler, S8 Kannabinoidler, S9 Glukokortikoidler Öğretim üyesi ders notları
14) Belirli Sporlarda Yasaklı Maddeler - P1 Beta-blokerler Öğretim üyesi ders notları
15) Spor beslenmesi, takviyeler ve bitkisel preparatlar Öğretim üyesi ders notları
16) Final

Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar: Dersin temel kaynağı: Mottram DR, Chester N (ed.). Drugs in Sport. 7. Baskı. London: Routledge; 2018. (eKitap baskısı: 13 Şubat 2018).
Ek kaynak: Öğretim üyesi tarafından hazırlanan güncel ders notları ve vaka örnekleri.
Diğer Kaynaklar: Primary reference: Mottram DR, Chester N (eds). Drugs in Sport. 7th Edition. London: Routledge; 2018. (eBook edition published 13 February 2018).
Additional material: Instructor’s own lecture notes and case-based handouts.

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Kazanımları

1

2

3

4
Program Kazanımları
1) Türkçe ve İngilizce dillerini kullanarak mesleki, güncel ve gelişen eğilimleri takip edebilmek; gerekli bilgileri yazılı ve sözlü olarak aktarabilmek.
1) Bilgisayar donanımını tanıyabilmek; parçaların teknik özelliklerini ayırt edebilmek, karşılaştırabilmek, sınıflandırabilmek ve uygun donanım seçimini yapabilmek.
1) Projelerde YBS uzmanı olarak tasarım yapabilmek; projelere yönetici veya çalışan olarak katkı sağlayabilmek ve yenilikçi fikirler üretebilmek.
1) Bir bilişim sistemi probleminin takım çalışması ile çözümünde, problemin her aşamasında bireysel sorumluluk alabilmek, takıma katkı sağlayabilmek ve gerektiğinde liderlik yapabilmek.
1) Bilgi Teknolojileri ve İşletme Bilimi alanlarında edindiği bilgileri karar verme amacıyla uygun araçlarla kullanabilmek.
2) Alanında edindiği bilgi ve becerileri farklı disiplinlerle entegre ederek eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmek.
2) Yazılım türleri, yazılım seçimi ve temini konularında bilgi sahibi olmak; yazılım geliştirme süreçlerini planlayıp yönetebilmek.
2) Farklı disiplinlerin Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS) tabanlı problem çözümünde veri ihtiyaçlarını belirleyebilmek, bu verileri temin edebilmek ve verileri derleyerek bilgi üretebilmek ve kullanıma hazır hâle getirebilmek.
2) Mesleki çalışmalarda toplumsal ve etik değerlere uygun hareket edebilmek.
3) Bilgi sistemi gereksinimlerini belirleyebilmek, sistem analizi yapabilmek ve tasarımını gerçekleştirebilmek.
3) Uygulamalar için gerekli olan veritabanı tasarımını gerçekleştirebilmek.
4) Bilgisayar ağ sistemini kurabilmek; ağlar ve donanımlarla ilgili karşılaşılan sorunları çözebilmek.
4) Bir YBS veya sosyal problemin çözümüne yönelik proje tasarlayabilmek ve alternatif çözüm yöntemleri önerebilmek.

Ders - Öğrenme Kazanımı İlişkisi

Etkisi Yok 1 En Düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 En Yüksek
           
Dersin Program Kazanımlarına Etkisi Katkı Payı
1) Türkçe ve İngilizce dillerini kullanarak mesleki, güncel ve gelişen eğilimleri takip edebilmek; gerekli bilgileri yazılı ve sözlü olarak aktarabilmek.
1) Bilgisayar donanımını tanıyabilmek; parçaların teknik özelliklerini ayırt edebilmek, karşılaştırabilmek, sınıflandırabilmek ve uygun donanım seçimini yapabilmek.
1) Projelerde YBS uzmanı olarak tasarım yapabilmek; projelere yönetici veya çalışan olarak katkı sağlayabilmek ve yenilikçi fikirler üretebilmek.
1) Bir bilişim sistemi probleminin takım çalışması ile çözümünde, problemin her aşamasında bireysel sorumluluk alabilmek, takıma katkı sağlayabilmek ve gerektiğinde liderlik yapabilmek.
1) Bilgi Teknolojileri ve İşletme Bilimi alanlarında edindiği bilgileri karar verme amacıyla uygun araçlarla kullanabilmek.
2) Alanında edindiği bilgi ve becerileri farklı disiplinlerle entegre ederek eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmek.
2) Yazılım türleri, yazılım seçimi ve temini konularında bilgi sahibi olmak; yazılım geliştirme süreçlerini planlayıp yönetebilmek.
2) Farklı disiplinlerin Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS) tabanlı problem çözümünde veri ihtiyaçlarını belirleyebilmek, bu verileri temin edebilmek ve verileri derleyerek bilgi üretebilmek ve kullanıma hazır hâle getirebilmek.
2) Mesleki çalışmalarda toplumsal ve etik değerlere uygun hareket edebilmek.
3) Bilgi sistemi gereksinimlerini belirleyebilmek, sistem analizi yapabilmek ve tasarımını gerçekleştirebilmek.
3) Uygulamalar için gerekli olan veritabanı tasarımını gerçekleştirebilmek.
4) Bilgisayar ağ sistemini kurabilmek; ağlar ve donanımlarla ilgili karşılaşılan sorunları çözebilmek.
4) Bir YBS veya sosyal problemin çözümüne yönelik proje tasarlayabilmek ve alternatif çözüm yöntemleri önerebilmek.

Öğrenme Etkinliği ve Öğretme Yöntemleri

Anlatım
Ders

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ve Kriterleri

Yazılı Sınav (Açık uçlu sorular, çoktan seçmeli, doğru yanlış, eşleştirme, boşluk doldurma, sıralama)

Ölçme ve Değerlendirme

Yarıyıl İçi Çalışmaları Aktivite Sayısı Katkı Payı
Ara Sınavlar 1 % 50
Final 1 % 50
Toplam % 100
YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI % 50
YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI % 50
Toplam % 100

İş Yükü ve AKTS Kredisi Hesaplaması

Aktiviteler Aktivite Sayısı Süre (Saat) İş Yükü
Ara Sınavlar 1 1 1
Final 1 1 1
Toplam İş Yükü 2