Eczacılık
Lisans	TYYÇ: 6. Düzey	QF-EHEA: 1. Düzey	EQF-LLL: 6. Düzey

Ders Genel Tanıtım Bilgileri

Ders Kodu:

PHAR457

Ders İsmi:

Spor Eczacılığı

Ders Yarıyılı:

Güz

Ders Kredileri:

Teorik	Pratik	Kredi	AKTS
2	0	2	2

Öğretim Dili:

Ders Koşulu:

Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?:

Hayır

Dersin Türü:

Alan Seçmeli

Dersin Seviyesi:

Lisans

TYYÇ:6. Düzey

QF-EHEA:1. Düzey

EQF-LLL:6. Düzey

Dersin Veriliş Şekli:

Dersin Koordinatörü:

Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ

Dersi Veren(ler):

Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ

Dersin Yardımcıları:

Dersin Amaç ve İçeriği

Dersin Amacı:

Bu dersin amacı, eczacılık öğrencilerine sporcu sağlığında ilaç ve destek ürünlerinin doğru ve güvenli kullanımını öğretmektir. Öğrencilerin WADA Yasaklı Madde Listesi ve ilgili düzenlemeleri anlayarak dopingten korunma, ilaç seçimi ve doz ayarlama konusunda bilinçlenmesi hedeflenir. Ders, ergojenik gıda ve bitkisel takviyelerin performans, güvenlilik ve etkileşim açısından kanıta dayalı değerlendirilmesini sağlar. Öğrencilerin sporcu ve antrenörlere danışmanlık yapabilecek bilgi ve beceriye ulaşmaları, etik ve hukuki sorumluluklarının farkına varmaları amaçlanır.

Dersin İçeriği:

Spor eczacılığının tanımı ve kapsamı. Sporda dopingin tarihi. WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının yapısı, doping tanımı ve temel kavramlar. WADA Yasaklı Madde Sınıfları ve yöntemleri; uyarıcılar, anabolik ajanlar, peptid hormonlar, beta-2 agonistler, diüretikler ve maskeleyici ajanlar, glukokortikoidler, beta blokerler ve diğer özel durumlar. Reçeteli ilaçların, OTC ürünlerin ve reçetesiz kullanılan maddelerin doping açısından değerlendirilmesi. Ergojenik gıda ve besin destekleri; makrobesin temelli destekler, kreatin, kafein, nitrattan zengin ürünler, amino asit ve protein takviyeleri. Bitkisel ürünler ve “doğal” ergojenik destekler; olası yararlar, yan etkiler, ilaç ve laboratuvar etkileşimleri. Kontaminasyon ve yanlış etiketleme riski, sertifikasyon programları. Sporcularda kronik hastalık yönetimi, acil durumlarda ilaç kullanımı ve saha eczacılığı uygulamalarına giriş.

Öğrenme Kazanımları

Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;

Öğrenme Kazanımları

1 - Bilgi
Kuramsal - Olgusal
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının yapısını, dopingin tanımını ve WADA Yasaklı Madde Sınıflarını açıklar.
2) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, ergojenik gıda, besin desteği ve bitkisel ürünlerin temel türlerini, etki mekanizmalarını ve kanıta dayalı etkinliklerini tanımlar.
2 - Beceriler
Bilişsel - Uygulamalı
3 - Yetkinlikler
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, sporcu ve antrenörlere yönelik anlaşılır, etik ve kültürel açıdan duyarlı bir dille anti-doping ve destek kullanımı konusunda danışmanlık yapar.
Öğrenme Yetkinliği
Alana Özgü Yetkinlik
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, spor eczacılığı uygulamalarında yasal ve etik sorumluluklarını gözeterek olası doping vakalarına yönelik profesyonel bir yaklaşım geliştirir.
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği

Ders Akış Planı

Hafta	Konu	Ön Hazırlık
1)	Sporda İlaç Kullanımı ve Tıbbi Gerekçeler	Öğretim üyesi ders notları
2)	Dopingin Tarihçesi — Antik Çağdan 1980’lere Dönüm Noktaları	Öğretim üyesi ders notları
3)	Modern Dönemde Doping — Büyük Skandallar ve Türk Sporcu Vakaları (Maddeler, Cezalar, Gerekçeler)	Öğretim üyesi ders notları
4)	WADA Kodu ve Anti-Doping Sistemi: Yapı, Roller ve İşleyiş	Öğretim üyesi ders notları
5)	Sporcu Destek Personellerinin (ASP) Sporda İlaç Kullanımındaki Rol ve Sorumlulukları - Uluslararası Oyunlarda Tıbbi ve Eczacılık Hizmetleri	Öğretim üyesi ders notları
6)	WADA Yasaklılar Listesi - Her Zaman Yasaklı Maddeler ve Yöntemler	Öğretim üyesi ders notları
7)	S0 Onaylanmamış maddeler ve S1 Anabolik Ajanlar	Öğretim üyesi ders notları
8)	Vize
9)	S2 Peptid hormonlar, büyüme faktörleri, ilişkili maddeler ve mimetikler.	Öğretim üyesi ders notları
10)	S3 Beta-2 agonistler ve S4 Hormon ve metabolik modülatörler	Öğretim üyesi ders notları
11)	S5 Diüretikler ve maskeleyiciler	Öğretim üyesi ders notları
12)	M1 Kan ve kan bileşenlerinin manipülasyonu, M2 Kimyasal ve fiziksel manipülasyon ve M3 Gen ve hücresel doping	Öğretim üyesi ders notları
13)	Yarışma İçinde Yasaklı Maddeler ve Yöntemler: S6 Uyarıcılar, S7 Narkotikler, S8 Kannabinoidler, S9 Glukokortikoidler	Öğretim üyesi ders notları
14)	Belirli Sporlarda Yasaklı Maddeler - P1 Beta-blokerler	Öğretim üyesi ders notları
15)	Spor beslenmesi, takviyeler ve bitkisel preparatlar	Öğretim üyesi ders notları
16)	Final

Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:	Dersin temel kaynağı: Mottram DR, Chester N (ed.). Drugs in Sport. 7. Baskı. London: Routledge; 2018. (eKitap baskısı: 13 Şubat 2018). Ek kaynak: Öğretim üyesi tarafından hazırlanan güncel ders notları ve vaka örnekleri.
Diğer Kaynaklar:	Primary reference: Mottram DR, Chester N (eds). Drugs in Sport. 7th Edition. London: Routledge; 2018. (eBook edition published 13 February 2018). Additional material: Instructor’s own lecture notes and case-based handouts.

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Kazanımları	1	2	3	4
Program Kazanımları
1) Doğal, sentetik, biyolojik ve biyoteknolojik, nanoteknolojik, kozmetik, dermokozmetik, radyofarmasötik ürünlerin ön formülasyon, formülasyon, laboratuvar, pilot ve endüstriyel ölçekte üretim, kalite güvencesi, kalite kontrol, validasyon, stabilite, saklama, biyoyararlanım, biyoeşdeğerlik, ruhsatlandırılma ve patent çalışmaları hakkında bilgi ve uygulama becerisine sahip olmak
2) Hastalıklarla ilgili temel bilgileri ve tüm ilaçların vücutta geçirdiği evreler, etki mekanizmaları, istenmeyen etkileri ve ilaçların etkisini değiştiren faktörler, ilaçların ve kimyasal maddelerin toksik etkileri ve tedavileri konusunda bilgi sahibi olmak,
3) Farmasötik bakımın esası olan akılcı İlaç kullanımı ve güvenli ilaç kullanımı konularında danışmanlık görevini yapmak
4) Yasa ve mevzuat çerçevesinde mesleğini uygulama yetisine sahip olmak
5) Mesleki etik ve Deontoloji ilkelerine bağlı kalmak
6) Alanında ulusal ve uluslararası İletişim becerilerine sahip olmak
7) Sağlık politikaları, sağlık ekonomisi ve eczane yönetimi konularında bilgi sahibi olmak
8) Sağlık alanındaki kurum ve kuruluşlar, ilaç endüstrisi ve meslek örgütleri ile etkin iletişim içinde olmak,
9) Bilimsel ve kanıta dayalı, yaşam boyu öğrenmeyi benimseyen mesleki becerilere sahip olmak
10) İlaç ve Eczacılıkla ilgili temel bilimler ve sağlık bilimleri alanında bilgi ve beceriye sahibi olmak,
11) Yabancı dil kullanarak alanında yeni gelişmeleri izleyebilmek,
12) Sosyal, kültürel ve entelektüel düşünme yetisine sahip olmak,
13) Atatürk ilkelerini ve Ulus tarihini bilen modern evrensel bilgi ile donanmış bir birey/eczacı olmak
14) Türkçeyi doğru kullanma ve güzel konuşma becerisi sahibi olmak,

Ders - Öğrenme Kazanımı İlişkisi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Düşük	3 Orta	4 Yüksek	5 En Yüksek

	Dersin Program Kazanımlarına Etkisi	Katkı Payı
1)	Doğal, sentetik, biyolojik ve biyoteknolojik, nanoteknolojik, kozmetik, dermokozmetik, radyofarmasötik ürünlerin ön formülasyon, formülasyon, laboratuvar, pilot ve endüstriyel ölçekte üretim, kalite güvencesi, kalite kontrol, validasyon, stabilite, saklama, biyoyararlanım, biyoeşdeğerlik, ruhsatlandırılma ve patent çalışmaları hakkında bilgi ve uygulama becerisine sahip olmak
2)	Hastalıklarla ilgili temel bilgileri ve tüm ilaçların vücutta geçirdiği evreler, etki mekanizmaları, istenmeyen etkileri ve ilaçların etkisini değiştiren faktörler, ilaçların ve kimyasal maddelerin toksik etkileri ve tedavileri konusunda bilgi sahibi olmak,
3)	Farmasötik bakımın esası olan akılcı İlaç kullanımı ve güvenli ilaç kullanımı konularında danışmanlık görevini yapmak
4)	Yasa ve mevzuat çerçevesinde mesleğini uygulama yetisine sahip olmak
5)	Mesleki etik ve Deontoloji ilkelerine bağlı kalmak
6)	Alanında ulusal ve uluslararası İletişim becerilerine sahip olmak
7)	Sağlık politikaları, sağlık ekonomisi ve eczane yönetimi konularında bilgi sahibi olmak
8)	Sağlık alanındaki kurum ve kuruluşlar, ilaç endüstrisi ve meslek örgütleri ile etkin iletişim içinde olmak,
9)	Bilimsel ve kanıta dayalı, yaşam boyu öğrenmeyi benimseyen mesleki becerilere sahip olmak
10)	İlaç ve Eczacılıkla ilgili temel bilimler ve sağlık bilimleri alanında bilgi ve beceriye sahibi olmak,
11)	Yabancı dil kullanarak alanında yeni gelişmeleri izleyebilmek,
12)	Sosyal, kültürel ve entelektüel düşünme yetisine sahip olmak,
13)	Atatürk ilkelerini ve Ulus tarihini bilen modern evrensel bilgi ile donanmış bir birey/eczacı olmak
14)	Türkçeyi doğru kullanma ve güzel konuşma becerisi sahibi olmak,

Öğrenme Etkinliği ve Öğretme Yöntemleri

Anlatım
Ders
Grup çalışması ve ödevi
Soru cevap/ Tartışma

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ve Kriterleri

Yazılı Sınav (Açık uçlu sorular, çoktan seçmeli, doğru yanlış, eşleştirme, boşluk doldurma, sıralama)

Ölçme ve Değerlendirme

Yarıyıl İçi Çalışmaları	Aktivite Sayısı	Katkı Payı
Ara Sınavlar	1	% 50
Final	1	% 50
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI		% 50
YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI		% 50
Toplam		% 100

İş Yükü ve AKTS Kredisi Hesaplaması

Aktiviteler	Aktivite Sayısı	Süre (Saat)	İş Yükü
Ara Sınavlar	1	1	1
Final	1	1	1
Toplam İş Yükü			2