Radyo, Televizyon ve Sinema
Lisans	TYYÇ: 6. Düzey	QF-EHEA: 1. Düzey	EQF-LLL: 6. Düzey

Ders Genel Tanıtım Bilgileri

Ders Kodu:

PHAR331

Ders İsmi:

Sporda Ergojenik Maddeler

Ders Yarıyılı:

Güz

Ders Kredileri:

Teorik	Pratik	Kredi	AKTS
2	0	2	4

Öğretim Dili:

Ders Koşulu:

Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?:

Hayır

Dersin Türü:

Genel Seçmeli

Dersin Seviyesi:

Lisans

TYYÇ:6. Düzey

QF-EHEA:1. Düzey

EQF-LLL:6. Düzey

Dersin Veriliş Şekli:

Yüz yüze

Dersin Koordinatörü:

Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ

Dersi Veren(ler):

Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ

Dersin Yardımcıları:

Dersin Amaç ve İçeriği

Dersin Amacı:

Bu dersin amacı, sağlık ve spor alanındaki lisans öğrencilerine sporda ilaç ve besin desteği kullanımını temel düzeyde tanıtmak, WADA yasaklı madde listesi ve anti-doping kuralları hakkında farkındalık kazandırmaktır. Öğrencilerin ergojenik gıda ve bitkisel takviyelerle ilgili iddiaları kanıta dayalı olarak sorgulayabilmesi, performans artırıcı ürünlerin yarar ve risklerini ayırt edebilmesi ve sporcularda güvenli kullanım ilkelerini benimsemesi hedeflenir. Ders sonunda öğrencilerin sporcu, antrenör ve toplum bireyleriyle iletişimlerinde bilimsel ve etik bir bakış açısı geliştirmeleri amaçlanır.

Dersin İçeriği:

Spor ve egzersizle ilişkili temel fizyoloji kavramları ve performans belirleyicileri. Sporda dopingin tarihçesi ve güncel eğilimler. Doping kavramı, WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının temel işleyişi, yasaklı madde ve yöntem sınıflarına genel bakış. Sık kullanılan ilaçların ve reçetesiz ürünlerin sporcularda performans ve sağlık üzerine etkileri. Ergojenik gıdalar ve besin destekleri; sporcu içecekleri, karbonhidrat ve protein destekleri, kreatin, kafein, nitrattan zengin ürünler ve diğer popüler destekler. Bitkisel ürünler ve “doğal” performans artırıcılar; olası yararlar, yan etkiler ve yanlış kullanım örnekleri. Takviye ürünlerde kontaminasyon ve yanlış etiketleme riski, güvenilir ürün seçimi ve sertifikasyon sistemleri. Sosyal medya ve pazarlama stratejilerinin genç sporcular üzerindeki etkileri. Sporcu sağlığını korumaya yönelik temel yaşam tarzı önerileri ve kanıta dayalı yaklaşımın önemi.
Course Content (EN)
Basic concepts of physiology related to sport and exercise and determinants of performance. Historical overview of doping in sport and current trends. Definition of doping, basic functioning of WADA and national anti-doping organizations, and a general overview of prohibited substance and meth

Öğrenme Kazanımları

Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;

Öğrenme Kazanımları

1 - Bilgi
Kuramsal - Olgusal
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının yapısını, dopingin tanımını ve WADA Yasaklı Madde Sınıflarını açıklar.
2) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, ergojenik gıda, besin desteği ve bitkisel ürünlerin temel türlerini, etki mekanizmalarını ve kanıta dayalı etkinliklerini tanımlar.
2 - Beceriler
Bilişsel - Uygulamalı
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, reçeteli ilaçları, OTC ürünleri ve destekleri doping riski açısından değerlendirir ve WADA kurallarına uygun güvenli tedavi alternatiflerini belirler.
3 - Yetkinlikler
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, sporcu ve antrenörlere yönelik anlaşılır, etik ve kültürel açıdan duyarlı bir dille anti-doping ve destek kullanımı konusunda danışmanlık yapar.
Öğrenme Yetkinliği
Alana Özgü Yetkinlik
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği

Ders Akış Planı

Hafta	Konu	Ön Hazırlık
1)	Sporda İlaç Kullanımı ve Tıbbi Gerekçeler	Öğretim üyesi ders notları
2)	Dopingin Tarihçesi — Antik Çağdan 1980’lere Dönüm Noktaları	Öğretim üyesi ders notları
3)	Modern Dönemde Doping — Büyük Skandallar ve Türk Sporcu Vakaları (Maddeler, Cezalar, Gerekçeler)	Öğretim üyesi ders notları
4)	WADA Kodu ve Anti-Doping Sistemi: Yapı, Roller ve İşleyiş	Öğretim üyesi ders notları
5)	Sporcu Destek Personellerinin (ASP) Sporda İlaç Kullanımındaki Rol ve Sorumlulukları	Öğretim üyesi ders notları
6)	WADA Yasaklılar Listesi - Her Zaman Yasaklı Maddeler ve Yöntemler	Öğretim üyesi ders notları
7)	S0 Onaylanmamış maddeler ve S1 Anabolik Ajanlar	Öğretim üyesi ders notları
8)	Vize
9)	S2 Peptid hormonlar, büyüme faktörleri, ilişkili maddeler ve mimetikler.	Öğretim üyesi ders notları
10)	S3 Beta-2 agonistler ve S4 Hormon ve metabolik modülatörler	Öğretim üyesi ders notları
11)	S5 Diüretikler ve maskeleyiciler	Öğretim üyesi ders notları
12)	M1 Kan ve kan bileşenlerinin manipülasyonu, M2 Kimyasal ve fiziksel manipülasyon ve M3 Gen ve hücresel doping	Öğretim üyesi ders notları
13)	Yarışma İçinde Yasaklı Maddeler ve Yöntemler: S6 Uyarıcılar, S7 Narkotikler, S8 Kannabinoidler, S9 Glukokortikoidler	Öğretim üyesi ders notları
14)	Belirli Sporlarda Yasaklı Maddeler - P1 Beta-blokerler	Öğretim üyesi ders notları
15)	Spor beslenmesi, takviyeler ve bitkisel preparatlar	Öğretim üyesi ders notları
16)	Final

Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:	Dersin temel kaynağı: Mottram DR, Chester N (ed.). Drugs in Sport. 7. Baskı. London: Routledge; 2018. (eKitap baskısı: 13 Şubat 2018). Ek kaynak: Öğretim üyesi tarafından hazırlanan güncel ders notları ve vaka örnekleri.
Diğer Kaynaklar:	Primary reference: Mottram DR, Chester N (eds). Drugs in Sport. 7th Edition. London: Routledge; 2018. (eBook edition published 13 February 2018). Additional material: Instructor’s own lecture notes and case-based handouts.

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Kazanımları	1	2	3	4
Program Kazanımları
1) Radyo ve televizyon alanındaki kuram ve uygulamaları; film türlerini, sinema akımlarını ve kuramlarını bilir.
2) Radyo, televizyon ve sinema alanının ilişkili olduğu psikoloji, sosyoloji, felsefe, sanat, ekonomi gibi sosyal, kültürel ve siyasal alanlar hakkında bilgi sahibidir.
3) Radyo, televizyon ve sinema alanının; ulusal ve uluslararası tarihsel gelişimini, mesleki etik ilkelerini, alanla ilişkili hukuki düzenlemelerini ve uygulamalarını bilir.
4) Görsel-işitsel ortamlardaki medya içeriklerinin analiz süreçleri hakkında bilgi sahibidir.
5) Radyo ve televizyon yayıncılığındaki program türlerini bilir.
6) Profesyonel iş yaşamındaki uygulamalar, iş sağlığı ve güvenliği konularında bilgi sahibidir.
7) Bireysel veya ekip üyesi olarak yapım öncesi, yapım ve yapım sonrası süreçlerde girişimci ve yaratıcı bir bakış açısıyla, etik ilkelere uygun şekilde proje üretme ve uygulama becerisine sahiptir.
8) Senaryo yazabilir ve çekim senaryosu hazırlayabilir.
9) Uzun veya kısa metrajlı film, reklam ve tanıtım filmi ve belgesel film gibi farklı türlerde üretim yapabilir ve yönetebilir.
10) Ses ve görüntü kurgusu yapabilir, görüntü tasarlayabilir.
11) Radyo, televizyon ve sinema alanı ile ilişkili diğer alanlarda disiplinlerarası bilimsel araştırmalar yapabilir ve verileri analiz edebilir.
12) En az bir yabancı dilde, alanı ile ilgili sözlü ve yazılı etkili iletişim kurabilir.
13) Sinema ve televizyon alanlarında görsel tasarım ilkelerini kullanarak görüntü oluşturur.
14) Görüntü estetiği, sinematografik anlatım ve kompozisyonun temel ilkelerine uygun şekilde görsel ve işitsel teknik ekipmanları kullanır, medya içerikleri oluşturur.
15) Radyo, televizyon ve sinema alanında üretilen ürünlerin insan hakları, kültürel çeşitlilik, çevre sorunları, kamu yararı gibi evrensel ve toplumsal boyuttaki etkileri konusunda bilinçli ve duyarlı şekilde hareket eder.

Ders - Öğrenme Kazanımı İlişkisi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Düşük	3 Orta	4 Yüksek	5 En Yüksek

	Dersin Program Kazanımlarına Etkisi	Katkı Payı
1)	Radyo ve televizyon alanındaki kuram ve uygulamaları; film türlerini, sinema akımlarını ve kuramlarını bilir.
2)	Radyo, televizyon ve sinema alanının ilişkili olduğu psikoloji, sosyoloji, felsefe, sanat, ekonomi gibi sosyal, kültürel ve siyasal alanlar hakkında bilgi sahibidir.
3)	Radyo, televizyon ve sinema alanının; ulusal ve uluslararası tarihsel gelişimini, mesleki etik ilkelerini, alanla ilişkili hukuki düzenlemelerini ve uygulamalarını bilir.
4)	Görsel-işitsel ortamlardaki medya içeriklerinin analiz süreçleri hakkında bilgi sahibidir.
5)	Radyo ve televizyon yayıncılığındaki program türlerini bilir.
6)	Profesyonel iş yaşamındaki uygulamalar, iş sağlığı ve güvenliği konularında bilgi sahibidir.
7)	Bireysel veya ekip üyesi olarak yapım öncesi, yapım ve yapım sonrası süreçlerde girişimci ve yaratıcı bir bakış açısıyla, etik ilkelere uygun şekilde proje üretme ve uygulama becerisine sahiptir.
8)	Senaryo yazabilir ve çekim senaryosu hazırlayabilir.
9)	Uzun veya kısa metrajlı film, reklam ve tanıtım filmi ve belgesel film gibi farklı türlerde üretim yapabilir ve yönetebilir.
10)	Ses ve görüntü kurgusu yapabilir, görüntü tasarlayabilir.
11)	Radyo, televizyon ve sinema alanı ile ilişkili diğer alanlarda disiplinlerarası bilimsel araştırmalar yapabilir ve verileri analiz edebilir.
12)	En az bir yabancı dilde, alanı ile ilgili sözlü ve yazılı etkili iletişim kurabilir.
13)	Sinema ve televizyon alanlarında görsel tasarım ilkelerini kullanarak görüntü oluşturur.
14)	Görüntü estetiği, sinematografik anlatım ve kompozisyonun temel ilkelerine uygun şekilde görsel ve işitsel teknik ekipmanları kullanır, medya içerikleri oluşturur.
15)	Radyo, televizyon ve sinema alanında üretilen ürünlerin insan hakları, kültürel çeşitlilik, çevre sorunları, kamu yararı gibi evrensel ve toplumsal boyuttaki etkileri konusunda bilinçli ve duyarlı şekilde hareket eder.

Öğrenme Etkinliği ve Öğretme Yöntemleri

Anlatım
Ders

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ve Kriterleri

Yazılı Sınav (Açık uçlu sorular, çoktan seçmeli, doğru yanlış, eşleştirme, boşluk doldurma, sıralama)

Ölçme ve Değerlendirme

Yarıyıl İçi Çalışmaları	Aktivite Sayısı	Katkı Payı
Ara Sınavlar	1	% 50
Final	1	% 50
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI		% 50
YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI		% 50
Toplam		% 100

İş Yükü ve AKTS Kredisi Hesaplaması

Aktiviteler	Aktivite Sayısı	Süre (Saat)	İş Yükü
Ara Sınavlar	1	1	1
Final	1	1	1
Toplam İş Yükü			2