İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı
Lisans	TYYÇ: 6. Düzey	QF-EHEA: 1. Düzey	EQF-LLL: 6. Düzey

Ders Genel Tanıtım Bilgileri

Ders Kodu:

PHAR331

Ders İsmi:

Sporda Ergojenik Maddeler

Ders Yarıyılı:

Güz

Ders Kredileri:

Teorik	Pratik	Kredi	AKTS
2	0	2	4

Öğretim Dili:

Ders Koşulu:

Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?:

Hayır

Dersin Türü:

Genel Seçmeli

Dersin Seviyesi:

Lisans

TYYÇ:6. Düzey

QF-EHEA:1. Düzey

EQF-LLL:6. Düzey

Dersin Veriliş Şekli:

Yüz yüze

Dersin Koordinatörü:

Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ

Dersi Veren(ler):

Ar.Gör. Muhammed Oğuzhan DÖNMEZ

Dersin Yardımcıları:

Dersin Amaç ve İçeriği

Dersin Amacı:

Bu dersin amacı, sağlık ve spor alanındaki lisans öğrencilerine sporda ilaç ve besin desteği kullanımını temel düzeyde tanıtmak, WADA yasaklı madde listesi ve anti-doping kuralları hakkında farkındalık kazandırmaktır. Öğrencilerin ergojenik gıda ve bitkisel takviyelerle ilgili iddiaları kanıta dayalı olarak sorgulayabilmesi, performans artırıcı ürünlerin yarar ve risklerini ayırt edebilmesi ve sporcularda güvenli kullanım ilkelerini benimsemesi hedeflenir. Ders sonunda öğrencilerin sporcu, antrenör ve toplum bireyleriyle iletişimlerinde bilimsel ve etik bir bakış açısı geliştirmeleri amaçlanır.

Dersin İçeriği:

Spor ve egzersizle ilişkili temel fizyoloji kavramları ve performans belirleyicileri. Sporda dopingin tarihçesi ve güncel eğilimler. Doping kavramı, WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının temel işleyişi, yasaklı madde ve yöntem sınıflarına genel bakış. Sık kullanılan ilaçların ve reçetesiz ürünlerin sporcularda performans ve sağlık üzerine etkileri. Ergojenik gıdalar ve besin destekleri; sporcu içecekleri, karbonhidrat ve protein destekleri, kreatin, kafein, nitrattan zengin ürünler ve diğer popüler destekler. Bitkisel ürünler ve “doğal” performans artırıcılar; olası yararlar, yan etkiler ve yanlış kullanım örnekleri. Takviye ürünlerde kontaminasyon ve yanlış etiketleme riski, güvenilir ürün seçimi ve sertifikasyon sistemleri. Sosyal medya ve pazarlama stratejilerinin genç sporcular üzerindeki etkileri. Sporcu sağlığını korumaya yönelik temel yaşam tarzı önerileri ve kanıta dayalı yaklaşımın önemi.
Course Content (EN)
Basic concepts of physiology related to sport and exercise and determinants of performance. Historical overview of doping in sport and current trends. Definition of doping, basic functioning of WADA and national anti-doping organizations, and a general overview of prohibited substance and meth

Öğrenme Kazanımları

Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;

Öğrenme Kazanımları

1 - Bilgi
Kuramsal - Olgusal
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, WADA ve ulusal anti-doping organizasyonlarının yapısını, dopingin tanımını ve WADA Yasaklı Madde Sınıflarını açıklar.
2) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, ergojenik gıda, besin desteği ve bitkisel ürünlerin temel türlerini, etki mekanizmalarını ve kanıta dayalı etkinliklerini tanımlar.
2 - Beceriler
Bilişsel - Uygulamalı
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, reçeteli ilaçları, OTC ürünleri ve destekleri doping riski açısından değerlendirir ve WADA kurallarına uygun güvenli tedavi alternatiflerini belirler.
3 - Yetkinlikler
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
1) Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci, sporcu ve antrenörlere yönelik anlaşılır, etik ve kültürel açıdan duyarlı bir dille anti-doping ve destek kullanımı konusunda danışmanlık yapar.
Öğrenme Yetkinliği
Alana Özgü Yetkinlik
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği

Ders Akış Planı

Hafta	Konu	Ön Hazırlık
1)	Sporda İlaç Kullanımı ve Tıbbi Gerekçeler	Öğretim üyesi ders notları
2)	Dopingin Tarihçesi — Antik Çağdan 1980’lere Dönüm Noktaları	Öğretim üyesi ders notları
3)	Modern Dönemde Doping — Büyük Skandallar ve Türk Sporcu Vakaları (Maddeler, Cezalar, Gerekçeler)	Öğretim üyesi ders notları
4)	WADA Kodu ve Anti-Doping Sistemi: Yapı, Roller ve İşleyiş	Öğretim üyesi ders notları
5)	Sporcu Destek Personellerinin (ASP) Sporda İlaç Kullanımındaki Rol ve Sorumlulukları	Öğretim üyesi ders notları
6)	WADA Yasaklılar Listesi - Her Zaman Yasaklı Maddeler ve Yöntemler	Öğretim üyesi ders notları
7)	S0 Onaylanmamış maddeler ve S1 Anabolik Ajanlar	Öğretim üyesi ders notları
8)	Vize
9)	S2 Peptid hormonlar, büyüme faktörleri, ilişkili maddeler ve mimetikler.	Öğretim üyesi ders notları
10)	S3 Beta-2 agonistler ve S4 Hormon ve metabolik modülatörler	Öğretim üyesi ders notları
11)	S5 Diüretikler ve maskeleyiciler	Öğretim üyesi ders notları
12)	M1 Kan ve kan bileşenlerinin manipülasyonu, M2 Kimyasal ve fiziksel manipülasyon ve M3 Gen ve hücresel doping	Öğretim üyesi ders notları
13)	Yarışma İçinde Yasaklı Maddeler ve Yöntemler: S6 Uyarıcılar, S7 Narkotikler, S8 Kannabinoidler, S9 Glukokortikoidler	Öğretim üyesi ders notları
14)	Belirli Sporlarda Yasaklı Maddeler - P1 Beta-blokerler	Öğretim üyesi ders notları
15)	Spor beslenmesi, takviyeler ve bitkisel preparatlar	Öğretim üyesi ders notları
16)	Final

Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:	Dersin temel kaynağı: Mottram DR, Chester N (ed.). Drugs in Sport. 7. Baskı. London: Routledge; 2018. (eKitap baskısı: 13 Şubat 2018). Ek kaynak: Öğretim üyesi tarafından hazırlanan güncel ders notları ve vaka örnekleri.
Diğer Kaynaklar:	Primary reference: Mottram DR, Chester N (eds). Drugs in Sport. 7th Edition. London: Routledge; 2018. (eBook edition published 13 February 2018). Additional material: Instructor’s own lecture notes and case-based handouts.

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Kazanımları	1	2	3	4
Program Kazanımları
1) İlgili temel alanda, mimari tasarım / planlama / tasarım etkinlikleri ve araştırmaları için yerel, bölgesel, ulusal ve küresel bağlamda, söylemsel, kuramsal, olgusal bilgi ile profesyonel hizmet duyarlılıklarını kapsayan çok boyutlu bilgileri, çok çeşitli ortamlardan kazanarak, akademik paylaşım ortamlarına yansıtabilmek için gerekli bilgi ve kavrayışa sahiptir.
2) İlgili alanda insan ve toplum odaklı, çevreye (doğal ve yapılı) duyarlı mimari tasarım / planlama / tasarım / araştırma yöntemleri konusunda bilgi ve kavrayışa sahiptir.
3) Mimari tasarım / planlama / tasarım etkinlikleri ve araştırmaları için söylem, kuram ve pratik bütünlüğünü sağlama becerisine sahiptir.
4) Alternatif mimari tasarım, planlama kurguları ve çözümleri geliştirebilme becerisine sahiptir.
5) Tasarım ve planlama alanlarında kavram geliştirme becerisine sahiptir. Farklı mekan kurgularına bağlı, tasarım ve planlama konularında potansiyel sorunları belirleyebilme ve bunlar için gerekli araştırmaları tanımlayabilme yeteneğine sahiptir.
6) Bir mimari tasarım / planlama / tasarım projesini bağımsız olarak yürütür, bu süreçler için araştırma projeleri planlar ve yürütür, yeni sentezler üretir.
7) Bir mimari tasarım / planlama / tasarım projesinde ortak çalışmaları planlar, sorumluluk alır ve yürütür.
8) Alanındaki bilgi ve becerileri eleştirel ve diyalektik (eleştirel, karşı tez ve sentez üretebilen) bir yaklaşımla değerlendirerek öğrenir.
9) Toplumsal sorumluluk bilinciyle yaşadığı sosyal çevre için projeler, işbirlikleri ve etkinlikler düzenler ve bunları uygular.
10) Alanının gerektirdiği en az bir bilgisayar destekli çizim programını yetkin olarak kullanabilme becerisine sahiptir.
11) Mesleğinin, insan hakları ve toplum açısından yararının ve toplumsal hizmet ürettiğinin bilincinde olarak sosyal adalet, kalite kültürü, doğal ve kültürel değerlerin korunması, çevre koruma, iş sağlığı ve güvenliği, profesyonel hizmet vermeye özgü yasal çerçeveler ile etik ilkeler konusunda gerekli duyarlılığı göstererek adil davranış konularında kişisel duyarlılığa sahiptir.
12) Soyut ve somut kavramları kullanarak farklı mekan kurgularına bağlı yaratıcı, yenilikçi, estetik ve özgün çözüm arayışları geliştirir
13) Alana özgü yetkinliklerini eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilir.
14) Alanıyla ilgili konularda ilgili kişi ve kurumlarla işbirliği yapabilecek düzeyde kendisini yazılı, sözlü ve görsel olarak ifade edebilme yeteneğine sahiptir.
15) Sanat ve tasarım konusunda ulusal ve uluslar arası değerlerin farkındadır.
16) Sanat ve tasarım konularında etik ve estetik farkındalığa sahiptir.
17) Meslek alanındaki ilkeler, yasa, yönetmelik ve standartlar konusunda bilgiye sahiptir.
18) Yazılı, sözlü, görsel iletişim ve etkileşimi nicel ve nitel veriler ile destekleyerek bilinçli yönetir, çevresini etkileme becerisine sahiptir.
19) Uyuşmazlıkları ve çatışmaları çözümleme, değerlendirme, eleştirme, barışçıl yöntemlerle yönetme, görüş ve çözüm önerme yetkinliği kazanır.
20) Bağımsız çalışabilir, inisiyatif kullanabilir, sorumluluk ve karar alır.
21) Birlikte çalışmayı, görev ve sorumluluk almayı bilir, gerektiğinde ekibe liderlik yapar.
22) Dijital dönüşümü takip eder, bilişim ve iletişim teknolojilerini yetkin olarak kullanır.
23) Yaşam boyu öğrenme bilinci kazanır, kişisel ve sosyal öğrenmesini yönetir.
24) Alanı ve çevresiyle ilişkisinde stratejik ve yenilikçi düşünür, girişimci anlayışla hareket eder.
25) Sosyal haklar, etik ve sosyal sorumluluk konusunda bilinç kazanır.
26) Kültürel çeşitliliği değer olarak kabul eder, toplumsal bilincin güçlenmesine destek olur.
27) Avrupa Dil Çerçevesinde en az A2 düzeyinde İngilizce dilinde iletişim yetkinliği kazanır (Öğretim dili İngilizce programlar için İngilizce dilinde iletişim yetkinliği en az B1 düzeyidir).

Ders - Öğrenme Kazanımı İlişkisi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Düşük	3 Orta	4 Yüksek	5 En Yüksek

	Dersin Program Kazanımlarına Etkisi	Katkı Payı
1)	İlgili temel alanda, mimari tasarım / planlama / tasarım etkinlikleri ve araştırmaları için yerel, bölgesel, ulusal ve küresel bağlamda, söylemsel, kuramsal, olgusal bilgi ile profesyonel hizmet duyarlılıklarını kapsayan çok boyutlu bilgileri, çok çeşitli ortamlardan kazanarak, akademik paylaşım ortamlarına yansıtabilmek için gerekli bilgi ve kavrayışa sahiptir.
2)	İlgili alanda insan ve toplum odaklı, çevreye (doğal ve yapılı) duyarlı mimari tasarım / planlama / tasarım / araştırma yöntemleri konusunda bilgi ve kavrayışa sahiptir.
3)	Mimari tasarım / planlama / tasarım etkinlikleri ve araştırmaları için söylem, kuram ve pratik bütünlüğünü sağlama becerisine sahiptir.
4)	Alternatif mimari tasarım, planlama kurguları ve çözümleri geliştirebilme becerisine sahiptir.
5)	Tasarım ve planlama alanlarında kavram geliştirme becerisine sahiptir. Farklı mekan kurgularına bağlı, tasarım ve planlama konularında potansiyel sorunları belirleyebilme ve bunlar için gerekli araştırmaları tanımlayabilme yeteneğine sahiptir.
6)	Bir mimari tasarım / planlama / tasarım projesini bağımsız olarak yürütür, bu süreçler için araştırma projeleri planlar ve yürütür, yeni sentezler üretir.
7)	Bir mimari tasarım / planlama / tasarım projesinde ortak çalışmaları planlar, sorumluluk alır ve yürütür.
8)	Alanındaki bilgi ve becerileri eleştirel ve diyalektik (eleştirel, karşı tez ve sentez üretebilen) bir yaklaşımla değerlendirerek öğrenir.
9)	Toplumsal sorumluluk bilinciyle yaşadığı sosyal çevre için projeler, işbirlikleri ve etkinlikler düzenler ve bunları uygular.
10)	Alanının gerektirdiği en az bir bilgisayar destekli çizim programını yetkin olarak kullanabilme becerisine sahiptir.
11)	Mesleğinin, insan hakları ve toplum açısından yararının ve toplumsal hizmet ürettiğinin bilincinde olarak sosyal adalet, kalite kültürü, doğal ve kültürel değerlerin korunması, çevre koruma, iş sağlığı ve güvenliği, profesyonel hizmet vermeye özgü yasal çerçeveler ile etik ilkeler konusunda gerekli duyarlılığı göstererek adil davranış konularında kişisel duyarlılığa sahiptir.
12)	Soyut ve somut kavramları kullanarak farklı mekan kurgularına bağlı yaratıcı, yenilikçi, estetik ve özgün çözüm arayışları geliştirir
13)	Alana özgü yetkinliklerini eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilir.
14)	Alanıyla ilgili konularda ilgili kişi ve kurumlarla işbirliği yapabilecek düzeyde kendisini yazılı, sözlü ve görsel olarak ifade edebilme yeteneğine sahiptir.
15)	Sanat ve tasarım konusunda ulusal ve uluslar arası değerlerin farkındadır.
16)	Sanat ve tasarım konularında etik ve estetik farkındalığa sahiptir.
17)	Meslek alanındaki ilkeler, yasa, yönetmelik ve standartlar konusunda bilgiye sahiptir.
18)	Yazılı, sözlü, görsel iletişim ve etkileşimi nicel ve nitel veriler ile destekleyerek bilinçli yönetir, çevresini etkileme becerisine sahiptir.
19)	Uyuşmazlıkları ve çatışmaları çözümleme, değerlendirme, eleştirme, barışçıl yöntemlerle yönetme, görüş ve çözüm önerme yetkinliği kazanır.
20)	Bağımsız çalışabilir, inisiyatif kullanabilir, sorumluluk ve karar alır.
21)	Birlikte çalışmayı, görev ve sorumluluk almayı bilir, gerektiğinde ekibe liderlik yapar.
22)	Dijital dönüşümü takip eder, bilişim ve iletişim teknolojilerini yetkin olarak kullanır.
23)	Yaşam boyu öğrenme bilinci kazanır, kişisel ve sosyal öğrenmesini yönetir.
24)	Alanı ve çevresiyle ilişkisinde stratejik ve yenilikçi düşünür, girişimci anlayışla hareket eder.
25)	Sosyal haklar, etik ve sosyal sorumluluk konusunda bilinç kazanır.
26)	Kültürel çeşitliliği değer olarak kabul eder, toplumsal bilincin güçlenmesine destek olur.
27)	Avrupa Dil Çerçevesinde en az A2 düzeyinde İngilizce dilinde iletişim yetkinliği kazanır (Öğretim dili İngilizce programlar için İngilizce dilinde iletişim yetkinliği en az B1 düzeyidir).

Öğrenme Etkinliği ve Öğretme Yöntemleri

Anlatım
Ders

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ve Kriterleri

Yazılı Sınav (Açık uçlu sorular, çoktan seçmeli, doğru yanlış, eşleştirme, boşluk doldurma, sıralama)

Ölçme ve Değerlendirme

Yarıyıl İçi Çalışmaları	Aktivite Sayısı	Katkı Payı
Ara Sınavlar	1	% 50
Final	1	% 50
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI		% 50
YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI		% 50
Toplam		% 100

İş Yükü ve AKTS Kredisi Hesaplaması

Aktiviteler	Aktivite Sayısı	Süre (Saat)	İş Yükü
Ara Sınavlar	1	1	1
Final	1	1	1
Toplam İş Yükü			2